DIAMENTY NA SCHODACH

(autor: Michał Kij, zdjęcia: archiwum Mitsubishi Motors. Artykuł pochodzi z Magazynu SAMOCHODY ŚWIATA nr 06/2003 tekst zamieszczamy dzięki uprzejmości autora oraz wydawcy - Wacława Pożara, za co Mitsumaniaki dziękują ogromnie)

CO MAJĄ ZE SOBĄ WSPÓLNEGO FIAT l MERCEDES? OBIE FIRMY MAJĄ PONAD STO LAT. OBIE ZACZYNAŁY OD PRODUKCJI SAMOCHODÓW. OBIE PRZEKSZTAŁCIŁY SIĘ W KONCERNY PROWADZĄCE DZlAŁALNOŚĆ W WIELU BRANŻACH. O TYM, ŻE M O Ż N A INACZEJ, PRZEKONUJĄ DZIEJE MITSUBISHI

    Zapowiadając kilka miesięcy temu historię Mitsubishi, nie zdawaliśmy sobie sprawy, jakie staje przed nami wyzwanie. Ledwie zaczęliśmy zbierać materiały, a okazało się, że tak naprawdę nie wiemy, ile lat ma Mitsubishi. Na to pytanie jest kilka odpowiedzi: 130 lat temu Yataro Iwasaki założył firmę żeglugową Mitsubishi Showkai i stworzył, wykorzystywany do dziś, symbol trzech diamentów, 86 lat temu powstał pierwszy samochód Mitsubishi, 33 lata temu powołano natomiast do życia Mitsubishi Motors Corporation. Nic nie będziemy sugerować. Wybierzcie na własny użytek jedną z rocznic.

UPADEK KLANU
    Odciętą od świata, odległą Japonią przez wieki nikt się nie interesował. Japończycy byli odporni na zakusy kolonizatorów, a niechcianych gości po prostu nie wpuszczali do siebie. W Europie rozkwitł wiek "pary i elektryczności", a w Japonii jak pod pokrywką garnka bulgotały bunty samurajów i małe wojny zwalczających się rodów. W drugiej połowie XIX stulecia wyspy zaczęły spoglądać ku Zachodowi. Nastał czas reform. Feudalny kraj w szybkim tempie przekształcał się w nowoczesne państwo kapitalistyczne.
    W niespokojnych latach można było szybko wiele zyskać albo wszystko stracić. Yataro Iwasaki był w tłumie czekających na swoją szansę. Urodził się w 1834 r. Mając 36 lat, w październiku 1870 r. założył kompanię żeglugową Tsukomo Showkai. Wyspą Shikoku trząsł potężny klan Tosa. Bez możnego protektora nic nie mogło się udać. Klan Tosa był również udziałowcem przedsiębiorstwa Iwasakiego, lecz dni klanu były policzone. Obalono go w lipcu 1871 r. i Iwasaki stał się niezależnym przedsiębiorcą. W marcu 1873 r. jego firma zmieniła nazwę na Mitsubishi Showkai, a jej symbolem zostały połączone herby rodzin Iwasaki i klanu Tosa, zdobiące dziś przód każdego Mitsubishi "trzy diamenty".
Rok później firma przeniosła się do Tokio i otworzyła oddział w Osace. Nadal zajmowała się głównie żeglugą, ale rozpoczęła również eksploatację kopalń węgla i miedzi. We współpracy z firmą Szanghaj Boyd Company otworzyła w Jokohamie stocznię remontową. Obsługiwała ponadto pierwsze, regularne połączenie z Szanghajem i zajęła się usługami pocztowymi. Kilka lat później Mitsubishi działało również w sektorze bankowym i ubezpieczeniach, a w Tokio otworzyło Wyższą Szkołę Morską, która po przekazaniu państwu została przemianowana na Tokijski Uniwersytet Handlu Morskiego. Po śmierci Yataro Iwasaki zarządzanie firmą spoczęło na barkach jego młodszego brata, Yanosuke. Unowocześnił on organizację koncernu na wzór firm zachodnich. Swojego syna Hisaya Iwasaki wysłał na studia na Uniwersytet Pensylwania. Wkrótce potem przekazał mu pełnię władzy. Hisaya kierował koncernem do 1916 r., a pałeczkę po nim przejął jego syn Koyata, absolwent brytyjskiego uniwersytetu Cambridge, Koyata Iwasaki, prawnuk założyciela firmy. Za jego rządów koncern rozpoczął produkcję samochodów.

Mitsubishi model A z 1917 r., którego pierwowzorem był Fiat Zero, jest uważane za pierwszy seryjnie produkowany japoński samochód osobowy.